Jaka deska do krojenia nie tępi noży? Drewno, plastik czy TPU

Jaka deska do krojenia nie tępi noży? Taka, która lekko ustępuje pod ostrzem, czyli drewniana, z dobrego tworzywa albo elastyczna z TPU. Najgorszym wyborem są deski szklane, kamienne, ceramiczne i stalowe: wyglądają świetnie, ale twarda powierzchnia zagina i wykrusza krawędź już po kilku cięciach. Do codziennej pracy najlepiej sprawdza się solidna deska drewniana, a do surowego mięsa i ryb wygodniejsza jest deska z tworzywa.

Materiał deski to nie tylko kwestia wyglądu. Od niego zależy, jak często będziesz ostrzyć noże, jak łatwo utrzymasz czystość i czy krojenie będzie po prostu wygodne. Poniżej znajdziesz porównanie najpopularniejszych materiałów oraz podpowiedź, co wybrać do konkretnych zadań.

Dlaczego deska ma wpływ na ostrość noża?

Krawędź dobrze naostrzonego noża jest cieńsza, niż się wydaje. Przy każdym cięciu ostrze dochodzi do deski i dotyka jej najdelikatniejszą częścią. Jeśli powierzchnia lekko ustępuje, krawędź wchodzi w nią na ułamek milimetra i wychodzi niemal nienaruszona. Jeśli powierzchnia jest twardsza od stali lub równie twarda, krawędź zawija się, a przy twardszych stalach może się nawet wykruszyć.

Stąd prosta zasada: im twardsza i gładsza deska, tym częściej będziesz sięgać po musat i kamień. To jeden z głównych powodów, dla których noże tracą ostrość.

Porównanie materiałów: która deska najmniej tępi nóż?

Deska drewniana czy plastikowa?

To najczęstszy dylemat, a uczciwa odpowiedź brzmi: najlepiej mieć obie. Każda jest dobra w czym innym.

Deska drewniana

Na dobrym drewnie kroi się przyjemnie, a przy tym nie szkodzi ono ostrzu. Najlepiej wypadają gatunki o zwartej strukturze, takie jak klon, buk, orzech czy dąb. Szczególnie cenione są deski sztorcowe, czyli z drewna czołowego, w których ostrze trafia między włókna zamiast je przecinać. Są jednak ciężkie i wymagają regularnego olejowania. Zwykła deska z drewna wzdłużnego jest lżejsza, a w domowej kuchni spisze się równie dobrze.

Wada? Drewno nie lubi wody. Nie wkładaj takiej deski do zmywarki ani nie zostawiaj jej w zlewie, bo się wypaczy lub popęka.

Deska z tworzywa

Deska z polietylenu jest lekka, tania i łatwa do umycia, dlatego wiele osób trzyma ją do surowego mięsa i ryb. Dla noża jest bezpieczna, choć jej powierzchnia z czasem pokrywa się głębokimi nacięciami, w których trudno domyć resztki. Kiedy deska jest już mocno porysowana, nie ma co jej ratować: lepiej kupić nową. Uważaj też na bardzo twarde, śliskie deski z tanich tworzyw. Jeśli paznokieć nie zostawia na nich żadnego śladu, nie będą też dobre dla ostrza.

Elastyczna deska z TPU

TPU, czyli termoplastyczny poliuretan, to wytrzymały i elastyczny materiał. Ostrze lekko się w niego wcina, dzięki czemu krawędź zużywa się znacznie wolniej niż na szkle. Dotyczy to noży zarówno stalowych, jak i ceramicznych.

W ofercie SAMURA znajdziesz wyłącznie ten rodzaj desek: drewnianych ani polietylenowych nie sprzedajemy. Deska Samura z TPU ma wymiary 380 × 250 mm i zaledwie 2 mm grubości, więc zmieści się w szufladzie lub szafce. Występuje w kolorze czerwonym, czarnym i fioletowym, a poza kolorem wersje niczym się nie różnią. Wszystkie znajdziesz w kategorii deski do krojenia. To cienka deska do codziennego krojenia, dlatego połóż ją na stabilnym blacie. Do rąbania tasakiem potrzebna jest gruba deska drewniana.

Których desek lepiej unikać?

• Szklanych. Twardsze od stali, śliskie i głośne. Nóż ślizga się po nich, co nie tylko tępi krawędź, ale też zwiększa ryzyko skaleczenia.
• Marmurowych i granitowych. Piękne na stole, fatalne dla ostrza.
• Ceramicznych i stalowych. Działają tak samo jak szkło.
• Bambusowych, jeśli dbasz o ostrość. Bambus jest twardy, zawiera krzemionkę, a deski z niego są klejone z wielu kawałków. Do lekkich prac wystarczy, ale noże tępią się na nim szybciej niż na klonie czy buku.

Dotyczy to szczególnie twardych, cienkich ostrzy. W opisach noży z serii takich jak Damascus 67 czy Super 5 SAMURA wprost zaleca trzymanie ich z dala od kości, mrożonek i szklanych desek.

Jaka deska do krojenia sprawdzi się w twojej kuchni?

• Warzywa, owoce, pieczywo. Deska drewniana. Stabilnie leży, a nakiri czy nożem szefa kuchni kroi się na niej najprzyjemniej.
• Surowe mięso, drób, ryby. Osobna deska z tworzywa lub TPU, która szybko trafia pod gorącą wodę. W gastronomii deski oznacza się kolorami, np. czerwone są do surowego mięsa. W domu ten sam pomysł pomaga ich nie pomylić.
• Mięso z kośćmi. Gruba deska drewniana, która nie przesunie się i nie pęknie pod tasakiem.
• Noże ceramiczne. Powierzchnia ustępująca pod ostrzem, np. TPU. Twarde podłoże to największe zagrożenie dla kruchej krawędzi, o czym piszemy w porównaniu noży ceramicznych i stalowych.
• Mała kuchnia. Cienka deska, którą wyciągasz tylko na czas krojenia.

Rozmiar i stabilność deski

Wybieraj deskę większą, niż wydaje ci się potrzebna. Produkty powinny mieć gdzie leżeć po pokrojeniu, a nóż musi mieścić się na desce w całej długości. Do noża szefa kuchni przyda się co najmniej 35–40 cm długości.

Równie ważne jest to, by deska się nie ruszała. Podłóż pod nią wilgotną ściereczkę lub antypoślizgową matę. Chwiejąca się deska to prosta droga do skaleczenia, i to niezależnie od tego, jak ostry jest nóż.

Na co patrzeć, kupując deskę?

• Grubość i waga. Deska drewniana powinna być na tyle masywna, by nie tańczyła po blacie. Cienka sprawdzi się wtedy, gdy zależy ci na wygodnym przechowywaniu, a nie na rąbaniu.
• Powierzchnia. Dobra deska jest równa, gładka w dotyku, ale nie śliska. Ostrze powinno się na niej pewnie opierać, a nie uciekać w bok.
• Jakość łączeń. W deskach klejonych sprawdź, czy kolejne pasy drewna są dobrze spasowane. Szczeliny szybko zbierają brud i wilgoć.
• Rowek na soki. Przydaje się przy krojeniu pieczeni i owoców, ale przy warzywach zwykle tylko zabiera miejsce.
• Łatwość mycia. Zastanów się, gdzie deska będzie stała i czy zmieści się w zlewie. Ciężkiej, dużej deski nikt nie chce myć kilka razy dziennie, więc może warto mieć mniejszą, osobną do mięsa.

Jak dbać o deskę, by służyła nożom

• Deskę drewnianą myj ręcznie gorącą wodą z płynem, od razu wycieraj i susz na stojąco.
• Co jakiś czas natrzyj ją spożywczym olejem mineralnym. Zwykłe oleje jadalne mogą z czasem jełczeć.
• Po surowym mięsie umyj deskę od razu i dokładnie, zanim położysz na niej cokolwiek innego.
• Deskę z tworzywa wymień, gdy nacięcia staną się głębokie.
• Zgarniając produkty z deski, używaj grzbietu noża, a nie krawędzi.

Nawet najlepsza deska nie zatrzyma tępienia się noża, tylko je spowolni. Kiedy pojawią się pierwsze oznaki tępienia, sięgnij po akcesoria do ostrzenia, a jeśli chcesz zrobić to samodzielnie, zajrzyj do poradnika, jak naostrzyć nóż.

Najczęściej zadawane pytania

Jaka deska do krojenia jest najlepsza dla noży japońskich?

Drewniana lub miękka deska z tworzywa albo TPU. Twarde, cienkie ostrza szczególnie źle znoszą szkło, kamień i bambus.

Czy deska drewniana jest higieniczna?

Tak, jeśli jest czysta, sucha i zadbana. Po surowym mięsie myj ją od razu gorącą wodą z płynem. Wiele osób woli jednak do mięsa używać osobnej deski z tworzywa.

Czy można kroić na desce szklanej?

Można, ale nie warto. Szkło szybko tępi ostrze, a nóż łatwo się po nim ślizga. Taka deska lepiej sprawdzi się jako podkładka lub do podawania.

Czy bambusowa deska tępi noże?

Szybciej niż klonowa czy bukowa, bo bambus jest twardszy i zawiera krzemionkę. Do okazjonalnej pracy się nada, ale do dobrych noży wybierz inny materiał.

Jak często wymieniać deskę do krojenia?

Nie ma stałego terminu. Deskę z tworzywa wymień, gdy ma głębokie nacięcia, a drewnianą, gdy popęka. Drobne ślady na drewnie można zwykle wyszlifować.